 |
1) Borçlarından
dolayı bir işçinin maaşının ne kadarına haciz konulabilir? |
 |
1) Borçlarından
dolayı işçinin maaşının dörtte birine kadar haciz
konulabilir. Ancak, işçinin bakmak zorunda olduğu aile
fertleri için hakim tarafından takdir olunacak miktar, bu
paraya dahil değildir. Bu durum, nafaka borcu
alacaklılarının haklarını ortadan kaldırmaz. |
| |
2) Bir işçinin
borcundan dolayı eşinin maaşına haciz konulabilir mi? |
| |
2) Borçların
şahsiliği prensibine göre, bir işçinin borcu için eşinin
maaşına haciz konulamaz. |
| |
3) İşçinin
borçlarından dolayı o sırada kendisine ödenecek olan ihbar
ve kıdem tazminatına haciz konabilir mi? |
| |
3) İşçinin
borçlarından dolayı işçinin çalıştığı işyerine İcra
Dairesinden ödeme emri gelmiş ve işverenden alacağı haklara
haciz konmuş ise, bu sırada işçiye ödenecek ihbar ve kıdem
tazminatına da haciz konabilir. |
| |
4) İşyerinin el
değiştirmesi halinde işçinin kıdem tazminatı hakkı doğar mı? |
| |
4) İşyeri eğer
hakiki şahsa ait bir işyeri ise, işyerini satın alan
kişinin, işyerinde eskiden beri çalışan işçinin kıdem
tazminatını ödeme imkanı olmayabileceği görüşü ile, bu
işyerinde çalışan işçi, işyerinin el değiştirmesi halinde,
bu hususun kendisine bildirilmesi veya tebliği tarihinden
itibaren 6 işgünü içinde talep etmesi halinde kıdem
tazminatına hak kazanabilir.
Ancak el değiştiren işyeri; anonim şirket veya limited
şirket ise diğer bir tabirle sermaye şirketi ise, işçi
işyerinin el değiştirmesi halinde kıdem tazminatına hakkı
kazanamaz. |
| |
5) Part-time, örneğin
haftada 2 gün çalışan işçinin kıdemi ve kıdem tazminatı
nasıl hesaplanır? |
| |
5) Yargıtay’ın son
senelerde yerleşik hale gelen içtihatlarına göre part-time,
örneğin haftada iki gün çalışan işçinin kıdem süresi,
işyerine ilk girdiği tarih ile işyerinden ayrıldığı son
tarihe kadar geçen tüm süre üzerinden hesaplanır. Ancak
kıdem tazminatı, bu süre içinde en son aylık ücretinin
toplamı olan 4 hafta x 2 gün = 8 günlük aylık kazancı
üzerinden çalıştığı tüm süre nazara alınarak hesaplanır. |
| |
6) Kıdem tazminatına
hak kazanmak için çalışılması gereken asgari süre ne
kadardır? |
| |
6) Kıdem
tazminatına hak kazanmak için İş Kanunu`nun 14. maddesine
göre (bu madde “1475” sayılı İş Kanunu'na ait olup; bu madde
dışında kalan tüm maddeler, ”4857” sayılı İş Kanunu'nun
çıkmasıyla birlikte yürürlükten kaldırılmıştır) o işyerinde
en az BİR YIL çalışılması gerekmektedir. |
| |
7) Evlenme sebebiyle
kadın işçi nasıl kıdem tazminatına hak kazanabilir? |
| |
7) Evlenen kadın
işçinin, nikah tarihinden itibaren bir yıl içinde, evlenme
sebebiyle işyerinden ayrılma talebi halinde, “evlenme
sebebiyle” kıdem tazminatına hak kazanır. Bu talep tarihi
bir yılı aşarsa artık evlenme sebebiyle iş akdinin feshi
hakkı kaybolmuş olur. |
| |
8) Çalışırken
boşandığı eşi ile tekrar evlenip işten ayrılan kadın işçinin
kıdem tazminatı hakkı doğar mı? |
| |
8) Kadın işçinin
evlenme nedeniyle kıdem tazminatından yararlanabilmesi için,
evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde işten
ayrılması gerektiğini yukarıda belirtmiştik. Ancak
çalışmasını sürdürürken kocasından ayrılıp tekrar aynı kişi
ile evlenen kadının bu hareketi objektif iyi niyet kuralları
ile bağdaşmayacağından, kıdem tazminatı isteğinin reddi
gerekir. |
| |
9) İşyerinin nakli
halinde, yeni işyerine gitmek istemeyen işçinin kıdem
tazminatı hakkı doğar mı? |
| |
9) Çalışma
şartlarında esaslı değişiklik yapılması 4857 sayılı İş
Kanunu’nun 22. maddesiyle düzenlenmiştir. Buna göre; işveren
çalışma şartlarında yapmayı düşündüğü değişiklikleri işçiye
yazılı olarak bildirmek zorundadır. İşçinin 6 gün içinde bu
değişiklikleri kabul etmemesi durumunda; işveren,
değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı olarak
belirtmek ve bildirim sürelerine uymak şartıyla sözleşmeyi
fesih edebilir. |
| |
10) Aynı işyerinde
girdi yapılmak suretiyle kıdem tazminatı alan işçinin son
kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? |
| |
10) İşçiye aynı
kıdem süresi için bir defa kıdem tazminatı ödenir. Ancak
işçinin kıdem tazminatı hakkını azaltmak ve her seneki
ücreti üzerinden girdi-çıktı yapmak, Yargıtay tarafından
sulniyetli bir davranış olarak kabul edilmiş ve bu
vaziyetteki işçilerin kıdeminin işyerinde çalışmış oldukları
tüm süreye göre hesaplanmasını, ancak arada aldıkları kıdem
tazminatının kanuni faiz işletilerek tümünün avans olarak
değerlendirilip, tüm sürenin kıdem tazminatından mahsup
edilmesi yerleşik içtihat haline getirilmiştir. |
| |
11) İşçinin yıllık
izin hakkı ne zaman doğar? Bu izin hakkı kaç gündür? |
| |
11) İşçinin kıdem
hakkı o işyerinde bir tam yıl çalıştıktan sonra, yani 365
gün sonra doğar. Örneğin 363. gün işten çıkarılan işçinin
yıllık izin hakkı doğmamıştır. İş Kanunu`nun 53. maddesine
göre işçinin hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on
dört gün,
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi gün,
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı gün,
ücretli izin verilir. Bu izin günleri, iş günü olup, bu
süreler içine rastlayan hafta tatili, genel tatil ve ulusal
bayram günleri bu süreye ilave edilir. |
| |
12) İşçi, hafta
tatili ücretine ne kadar çalışmakla hak kazanır? |
| |
12) İşçi hafta
tatiline; işyerinde tatilden evvelki çalışma günlerinde tam
olarak çalıştığı takdirde, diğer bir tabirle işyerinde
uygulanan haftalık çalışma günlerinde tam olarak çalıştığı
takdirde hak kazanır. |
| |
13) İşçinin hafta
tatiline hak kazanması için çalışılmış olarak kabul edilen
haller nelerdir? |
| |
13) İşçinin hafta
tatiline hak kazanması için çalışılmış gibi kabul edilen
haller:
a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan
zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan
veya sözleşmeden doğan tatil günleri,
b) Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin,
kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi
gereken izin süreleri,
c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından
verilen diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve
dinlenme izinleri. |
| |
14) İşçilik
haklarından doğan alacakların zaman aşımı süresi nedir? |
| |
14) Kıdem tazminatı
dışındaki işçilik hakları, 5 yıllık zaman aşımına, kıdem
tazminatı ise on yıllık zaman aşımına tabidir. |
| |
15) Servis aracının
kaza yapması nedeniyle zarara uğrayan işçilerin tazminat
talebi var mıdır? |
| |
15) İşçilerin
taşınması için kiralanan aracın şoförünü işverenin emir ve
talimatı altında saymak gerekir. Böyle olunca araçta meydana
gelen trafik kazasında zarar gören işçilerin işverene karşı
maddi ve manevi tazminat davası açma hakları vardır. |
| |
16) Belirli süreli
hizmet akitlerinde ihbar ve kıdem tazminatı ödemesi nasıl
olacaktır? |
| |
16) Belirli süreli
hizmet akitlerinde sözleşmenin sona ereceği daha önceden
belirlenmiş olduğu için, ihbar öneli gerekmez, dolayısıyla
ihbar tazminatı hakkı da doğmaz. Hizmet akdinin sözleşme
süresi sona ermeden fesih edilmiş olması, bu hukuki ilkeyi
değiştirmez. Ancak bu fesih, haklı sebeple olmadığı takdirde
akdi fesih eden tarafın diğer tarafa bakiye sürenin ücretini
ödemesi gerekir. Bu arada işçi başka yerde bir iş bulmuş
ise, işveren bu durumda aradaki farkı ödeyecektir. Belirli
süreli hizmet akitlerinde kıdem tazminatına hak kazanmak
için en az bir yıl çalışmış olmak şarttır. |
| |
17) İşçinin hangi
miktardaki devamsızlığı halinde iş akdi tazminatsız ve
ihbarsız fesih edilebilir? |
| |
17) İşçinin,
işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe
dayanmaksızın ardı ardına iki gün veya bir ay içinde iki
defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü, yahut bir
ayda üç iş gününü işe devam etmemesi halinde hizmet akdi
tazminatsız ve ihbarsız feshedilebilir. Buradaki bir aylık
süre, takvim ayı değil, işçinin ilk devamsızlık ettiği
tarihten itibaren 30 günü kapsayan süredir. |
| |
18) İşverenin izni
olmaksızın, başka bir işyerinde çalışan işçinin hizmet akdi
fesih edilebilir mi? |
| |
18) İşçinin,
işverenin bilgisi dışında başka bir işyerinde çalışması
halinde, işçinin bu hareketi işverenin güvenini kötüye
kullanma, doğruluk ve bağlılığa uymayan bir davranış olup,
tazminatsız işine son verilebilir. |
| |
19) İşçinin 13
yaşından önceki çalışmaları kıdem tazminatı hesabına dahil
edilebilir mi? |
| |
19) İşçinin 13
yaşından önceki çalışmaları 4857 sayılı İş Kanunu`nun
kapsamı dışında kaldığından, bu döneme ait çalışmalar için
kıdem tazminatı talep edilemez. |
| |
20) İşten ayrılma
halinde kullanılmayan izin hakkı nasıl hesaplanır? |
| |
20) İşyerinde yeni
yıllık izne hak kazanabilmek için, bir evvelki yıllık izne
hak kazanma tarihinden itibaren en az bir yıllık sürenin
geçmiş olması gerekmektedir.
Buna göre izne hak kazanan işçinin işten ayrılması halinde
hak kazandığı izin süresinin ücreti, işyerindeki son almakta
olduğu çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanarak kendisine
nakit olarak ödenir.
İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17
nci maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27 nci madde
gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri
yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez. |
| |
21) Bünyece elverişli
olmadığı işte çalıştırılan işçinin hastalık masrafları
işverene ödetilir mi? |
| |
21) İşveren, sağlık
raporu almadan bünyece elverişli olmadığı halde ağır ve
tehlikeli işte çalıştırdığı işçi için, Kurumca yapılan
hastalık sigortası masraflarını ödemek zorundadır. |
| |
22) İşyeri ile ilgisi
olmayan bir suçtan dolayı tutuklanan işçiye kıdem tazminatı
ödenir mi? |
| |
22) 4857 sayılı İş
Kanunu’nun işverenin derhal fesih hakkını düzenleyen 25.
maddesinin 4. bendinde; ” ...IV- İşçinin gözaltına alınması
veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki
bildirim süresini aşması....” denmektedir. Buna göre işçinin
tutukluluk veya gözaltı süresinin sözleşmenin feshi halinde
uyulması gereken “bildirim süresi”’ni aşması durumunda
işveren derhal fesih hakkını kullanabilecek; dolayısıyla
işçiye kıdem tazminatı ödenmeyecektir. |
| |
23) Belirsiz süreli
hizmet akitlerinde deneme süresi içinde hizmet akdi fesih
edildiği zaman ihbar önelleri uygulanır mı? |
| |
23) Deneme süresi
içinde ihbar öneli uygulanmaz. |
| |
24) Muvazzaf askerlik
nedeniyle sona eren iş sözleşmelerinde ihbar tazminatı
alınabilir mi? |
| |
24) Muvazzaf
askerlik nedeniyle sona eren iş sözleşmeleri dolayısıyla
kıdem tazminatı alınabilmektedir. Ancak, bu nedenle sona
eren sözleşmelerde ihbar tazminatı ödenmemektedir. |
| |
25) Bir işçinin
deneme süresi toplu sözleşmeyle değil de belirsiz süreli
sözleşmede belirtilerek 3 aya kadar arttırılabilir mi? |
| |
25) İş Kanunu`na
göre deneme süresi 2 aydır. Toplu sözleşme ile 4 aya kadar
çıkarılabilir. Toplu Sözleşme olmayan bir işyerinde de bu
süren fazla 2 aydır ve uzatılamaz. |
| |
26) Özel şirketlerde
maaşlara zam en fazla ne kadar sürede yapılmalıdır? |
| |
26) Maaş zammı
konusunda yasada herhangi bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Zam konusu iş akitlerinde işçi ile işverenin anlaşmasına
göre belirlenir. |
| |
27) Malulen emekli
olabilmek için gerekli olan asgari şartlar nelerdir? |
| |
27) En az 5 yıl
boyunca, 1800 gün SSK Primi ödemiş olmak ve malulen emekli
olabilecek sağlık problemi olduğunu SSK Hastanesi`nden
alınan heyet raporu ile belgelemek. |
| |
28) İşçinin görevini
tam olarak yerine getirmemesi haklı bir fesih nedeni teşkil
eder mi? |
| |
28) Feshin geçerli
sebebe dayandırılması; 4857 sayılı iş kanunu’nun 18.
maddesiyle düzenlenmektedir. Buna göre;
a- İşçinin yetersizliğinden kaynaklanan sebepler: Ortalama
olarak benzer işi görenlerden daha az verimli çalışma, ...
b- İşçinin davranışlarından doğan sebepler: İşverene zarar
vermek ya da zararın tekrarı tedirginliğini yaratmak, ...
c- İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan
sebepler: Sürüm ve satış olanaklarının azalması, yeni
çalışma yöntemlerinin uygulanması, ...
Fesih için geçerli neden teşkil etmektedir.
|
| |
29) Bordroda yer alan
normal çalışma, genel tatil, hafta tatili, satış primi, ek
ödemeler toplamı ve özel indirim konularını açıklar mısınız? |
| |
29) Normal Çalışma
: İş Kanunu'na göre günde 7.5 saat, haftada 45 saat, ayda
225 saattir.
Genel Tatil : Resmi, dini bayramlar ve yılbaşı tatilidir.
Hafta Tatili : 6 gün çalışmadan sonra hakkedilen 1 günlük
tatildir.
Satış Primi : Satış ağırlıklı işyerlerinde, çalışanlar
sattıkları mal üzerinden belli yüzdelerle çeşitli kazanç
sağlamaktadır.Bu rakamlar çalışanın ücretine
yansıtılmaktadır.
Ek Ödemeler Toplamı : Normal ücret dışında, bordroya dahil
olan ücret sayılan gelirlerdir (prim, fazla mesai, yakacak
yardımı, yemek, yol).
|
| |
30) Aynı anda birden
fazla işyerinde çalışan bir işçinin SSK bildirimi hangi
esaslar çerçevesinde yapılacaktır? |
| |
30) Herhangi bir
işçinin birden fazla işyerinde çalışması durumunda farklı
işyerlerindeki çalışma süreleri ayrı bildirgelerle SSK’ya
bildirilecektir.
|
| |
31) SSK`lı olarak
çalışan ve doğum yapmış bir bayan, doğum iznindeyken
şirketinden maaş almış ise SSK`dan Analık Sigortası adı
altında para alabilir mi? |
| |
31) Doğum yapmış
bir bayan, eğer çalıştığı şirketten maaşını tam olarak
alıyorsa, doğum parasını işveren alır. Eğer işveren almaz
ise çalışan alabilir. |
| |
32) Emekli olduktan
sonra aynı yerde çalışan bir kişi için yıllık izin süresi ne
olmalıdır? |
| |
32) Bu durumda
yıllık izin süresi, yeni işe girişte olduğu gibi hesaplanır.
Ancak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre “50
yaşından yukarı olan işçiler için verilecek yıllık ücretli
izin süresi 20 günden az olamaz”. |
| |
33) Maaş+Prim
usulüyle çalışan bir kişinin işten çıkarılması durumunda
kıdem tazminatı hesabı yalnızca brüt maaşı üzerinden mi
yapılır, yoksa bu hesaba primler de dahil edilir mi? |
| |
33) Bu konuda
farklı görüşler mevcut. Bizim görüşümüz; primlerin, ikramiye
gibi düzenli bir ödeme şeklinde yapılıyorsa ve 12 ay boyunca
ödenmiş ise kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması
şeklindedir. 11 ay ödenip bir ay ödenmemiş bile olsa, kıdem
tazminatı hesabında dikkate alınmaması gerekir.
Yargıtay’ın bu konuda kararları ise şöyledir:
Yargıtay Hukuk Bölümü İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun
‘...prim veya ikramiyelerin kıdem tazminatının hesabına esas
olan ücret mefhumuna dahil bulunduğu hakkındaki’ kararına
karşılık; Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.2.1986 tarih ve
1986/1616, 16.4.1986 tarih ve 1986/4110 s. kararlarına göre;
teşvik primi, daimilik arz eden ödemelerden olmayıp, arızi
ve değişken bir özellik gösterdiğinden kıdem tazminatının
hesabında dikkate alınmaz. |
| |
34) Şu anda görev
yaptığı firmada daha önce çalışmış, bir süre ara vermiş ve
sonra tekrar burada çalışmaya başlamış, halen de devam eden
bir kişinin emekliliğe hak kazandığını düşünelim.İlk
ayrılışı sırasında tazminat almamış ve herhangi bir evrak
imzalamamışsa kıdem tazminatının hesabında daha önce
çalıştığı yıllar da dikkate alınır mı? |
| |
34) 1475 sayılı İş
Kanunu`nun 14.maddesi 4. bendinde ‘İşçilerin kıdemleri,
hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden
akdedilmiş olmasına bakılmaksızın, aynı işverenin bir veya
değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak
hesaplanır’ demektedir.
Buna göre; geçmişte çalışılan sürelerle ilgili kıdem
tazminatı alınmamış ise, çalışılan süreler birleştirilir ve
kıdem tazminatınının hesaplamasında esas alınır. |
| |
35) Sigortalı
olduktan ne kadar zaman sonra sağlık hizmetlerinden
faydalanılır? |
| |
35) İlk defa
çalışmaya başlayan sigortalıların, 60 günü hastalığın
anlaşıldığı tarihten önceki 6 ay içinde olmak üzere toplam
120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olmaları şarttır.
Daha önceden sigortalı olan kişilerin ise, sağlık
yardımından yararlanabilmeleri için, hastalığın anlaşıldığı
tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık
sigortası primi ödemiş olmaları gerekir. . |
| |
36) Akdin feshi
durumunda, hak edilen yıllık ücretli izin hesabında, aradaki
hafta tatilleri de dikkate alınır mı? |
| |
36) Hayır. İzin
günlerinde çalışma günleri dikkate alınır ve çıplak ücret
esastır. |
| |
37) Doğum sebebiyle
kıdem tazminatına hak kazanılabilir mi? |
| |
37) Doğum, kıdem
tazminatı alınarak işten ayrılmak için bir neden değildir.
Ancak; kadın işçilerin doğum yapmaları durumunda, doğumdan
önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta ücretli izin hakları
vardır. İstemeleri halinde doğum sonrası 6 aya kadar
ücretsiz izin de verilebilir. |
| |
38) Çağrı üzerine
çalışmanın esasları nelerdir? |
| |
38) Yazılı sözleşme
ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine
ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine
getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine
çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir. Aksi
kararlaştırılmadıkça; günlük çalışma süresi 4 saatten,
haftalık çalışma süresi 20 saatten az olamaz. |
| |
39) Herhangi bir
işçinin sözleşmesi deneme süresi içinde fesih edilirse
çalıştığı günlere ilişkin ücret ödenir mi? |
| |
39) 4857 sayılı İş
Kanunu'nun deneme süreli çalışmayı düzenleyen 15. Maddesine
göre, deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim
süresi olmaksızın ve tazminatsız feshedebilmektedir. İşçinin
çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır. |
| |
40) Haftalık tatilde
çalışılması durumunda, verilecek ücret nasıl
hesaplanacaktır? |
| |
40) 4857 sayılı İş
kanunu’nun bu konuyu düzenleyen “47.” Maddesine göre;
kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak
tanımlanan günlerde bir iş karşılığı olmaksızın bir günlük
ücretleri ödenecektir. Bu tatil günlerinde çalışılması
durumunda ayrıca bir günlük ücret tutarı ödenecektir. |
| |
41) Askerlik
nedeniyle işten ayrılmak zorunda kalan işçiye; kıdem
tazminatı ödenir mi? |
| |
41) Kıdem
tazminatını düzenleyen ve halen yürürlükte olan,”1475”
sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, muvazzaf askerlik
sebebiyle işten ayrılmalarda; kıdem tazminatına hak kazanmak
için gerekli olan bir yıllık çalışma süresini doldurmuş
olmak kaydıyla kıdem tazminatı alınabilmektedir. |
| |
42) 4857 sayılı İş
Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte 4773 sayılı İş
Güvencesi ile düzenlenen konular hangi kanuna tabi
olacaktır? |
| |
42) 4773 sayılı İş
Güvencesi Kanunu “4857” sayılı kanunla birlikte yürürlükten
kalkan “1475” sayılı kanunda bir takım düzenlemeler
içermekteydi. Gerek bu düzenlemeler, gerekse 4773 sayılı
kanunla getirilen yenilikler “4857” sayılı kanunla yeniden
düzenlendiği için bu kanun yürürlükten kalkmıştır. |
| |
43) Yurt dışında
çalışanların ihbar tazminatı hesaplamaları nasıl oluyor? |
| |
43) Yurt dışında
çalışılan şirket bir Türk şirketi ise Türk İş Kanunları
geçerlidir ve 1 yıllık ihbar öneli 4 haftadır. Dolar
üzerinden olan ücret, ödeme günündeki döviz alış kuru ile
değerlenir. Ancak şirket yabancı ise, o ülkenin kanunları
geçerlidir. Türk şirketlerinde brüt maaş üzerinden hesaplama
yapılır. |
| |
44) Bireysel
emeklilik sistemine ödediğim primleri gelir vergisi
matrahımdan indirebilir miyim? |
| |
44) Bireysel
emeklilik sistemine ödenen primlerin brüt aylık gelirin
“10/100”’ una kadar olan kısmı gelir vergisi matrahından
indirilebilmektedir. Ancak; bir yıl içinde yapılabilecek
toplam indirim tutarı aynı yıl için belirlenen asgari
ücretin yıllık brüt tutarıyla sınırlıdır. |
| |
45) Yeni kanunla
birlikte gündeme gelen “esnek çalışma” ne anlama
gelmektedir? |
| |
45) Bilindiği
üzere; bundan önce günlük çalışma süresi “7.5” saat,
haftalık çalışma ise “45” saat olarak uygulanmaktaydı. 4857
sayılı İş kanunuyla birlikte; işin değişen yoğunluğu dikkate
alınarak haftalık “45” saat olan çalışma süresinin bir günde
“11” saati aşmamak kaydıyla haftanın günlerine farklı
sürelerle dağıtılmasına imkan sağlanmıştır. |
| |
46) Çalışma süresinin
denkleştirilmesi nedir? Nasıl uygulanır? |
| |
46) 4857 sayılı
kanun haftalık çalışma süresini “45” saat olarak
belirtmektedir. Ancak, farklı bir uygulama olarak; işin
artan ve azalan yoğunluğuna göre ayarlanmak ve iki aylık bir
süre içinde ortalama haftalık çalışma süresini “45” saat
yapmak kaydıyla; haftalık çalışma süresinin fazla çalışma
ücreti ödenmeksizin artırılması ve ücret kesintisi
yapılmaksızın azaltılması olanaklı hale getirilmektedir. |
| |
47) Özel sigorta
şirketlerine ödenen primler (yaşam, hastalık, birikimli
şahıs sigortası ...) gelir vergisi matrahından indirilebilir
mi? |
| |
47) Sosyal güvenlik
şemsiyesinin özel sektörü de içine alarak genişlemesi amaçlı
düzenlemeler çerçevesinde; ödenen sigorta primlerinin gelir
vergisi matrahından indirilmesi mümkündür. Ancak, bu
kapsamda yararlanabilecek indirim tutarı; aylık toplamda
brüt maaşın “5/100”’ini, yıllık toplamda ise, yıllık brüt
asgari ücret tutarını geçemez. |
| |
48) Eşinin ödediği
özel sigorta primleri ile ilgili herhangi bir indirimden
yararlanmak söz konusu olabilir mi? |
| |
48) Bu konuda
yapılan yasal düzenlemeye göre; eşinizin ve çocuklarınızın
(bakmakla yükümlü bulunulan) ödediği özel sigorta primleri
gelir vergisi matrahından indirilebilir. Ancak; bu konuda
yapılabilecek indirim tutarı sınırları çerçevesine bağlı
kalınması, söz konusu primi ödeyenin kendine ait bir
gelirinin olmaması, eğer böyle bir gelir varsa, öncelikle
kendi vergi matrahından indirim yapılması gerekmektedir.
|
| |
49) Bireysel
emeklilik katkı paylarının indiriminde ölçü oluşturan brüt
maaş nasıl hesaplanır? |
| |
49) Bireysel
emeklilik sistemi kapsamında ödediğiniz primlerin
indirileceği brüt maaş; işveren tarafından düzenli olarak
yapılan, maaş, prim, yol, yemek, v.b. ödemeler toplamı
üzerinden hesaplanır. |
| |
50) İşveren
tarafından sözleşmenin fesih edilmesi durumunda işçinin
itiraz hakkı var mıdır? |
| |
50) Sözleşmenin
feshi geçerli bir nedene dayanmak ve işçinin yazılı
savunması alınmak şartıyla mümkün olabilir. İşverenin ahlak
ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih hakkı
saklıdır. İşçinin feshin geçerli bir nedene dayanmadığı
gerekçesiyle itiraz etmesi durumunda; fesih nedeninin
geçerliliğinin ispatı işverenin sorumluluğundadır. |
| |
51) Feshin
geçersizliği gerekçesiyle yapılan itiraz sonucu fesih
geçersiz olursa sonuç ne olur? |
| |
51) Feshin
geçersizliği sebebiyle yapılan itirazlar 1 ay içinde
mahkemece karara bağlanır. Feshin geçersiz kabul edilmesi
durumunda; işçi 6 işgünü içinde işe başlatılması için
işverene başvurmak durumundadır. İşverende 1 ay içinde
işçiyi işe başlatmakla yükümlüdür. Aksi takdirde; mahkemece
belirlenen tazminat tutarını işçiye ödemek durumundadır. |
| |
52) Kısmi süreli iş
sözleşmesine (part-time) bağlı olarak çalışan bir işçinin
yıllık izin hakkı nasıl hesaplanacaktır? |
| |
52) Kısmi süreli iş
sözleşmesine (part-time) bağlı olarak çalışan işçinin
bölünemeyen menfaatleri (yıllık izin, kıdem tazminatı, v.b.)
belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçi ölçü
alınarak belirlenecektir. Buna göre; çalıştığı işyerinde bir
yılını dolduran bir işçi, toplam “14 gün” yıllık izin hakkı
elde edecek, hafta tatilleriyle birlikte bu süre “16 gün”
olarak gerçekleşecektir. |
| |
53) Günde “7.5” saat
çalışan ve “0.5” saat ara dinlenmesi kullanan bir işçinin
ücreti kaç saat üzerinden ödenecektir? |
| |
53) Ara dinlenmesi
“4857” sayılı iş kanununda çalışılmış gibi kabul edilen
sürelerden olmadığından; bu süreye ilişkin herhangi bir
ücret ödenmeyecek, işçinin ücreti “7.5” saat üzerinden
ödenecektir. |
| |
54) Fazla mesai
ücretleri kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır mı? |
| |
54) Kıdem tazminatı
hesabında, işçiye her ay düzenli olarak ödenen para ve
parayla ölçülebilir kıymetler dikkate alınmaktadır. Buna
göre; fazla mesai ücreti düzenli bir ödeme olmadığından
kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz. |
| |
55) Aylık ücret ile
çalışan personelin saat ücreti ne şekilde hesaplanacaktır? |
| |
55) İş Kanunu'nda
aylık çalışma süresi "225" saat olarak kabul edilmektedir.
Buna göre, aylık ücrete bağlı olarak çalışan bir işçinin
saat ücreti; aylık ücretinin "225"'e bölünmesi yoluyla
bulunabilecektir. |
| |
56) Kullanılmayan
yıllık izin sürelerinin ücretleri, işten ayrılmadan
alınabilir mi? |
| |
56) İş
sözleşmesinin feshi durumunda, kullanılmayan yıllık izin
sürelerine ait ücret, işçiye ödenmektedir. Ayrıca, işçinin
yıllık izin kullanması durumunda, bu süreye ait ücret peşin
olarak ödenmektedir. Bunun dışında, sözleşmenin devam ettiği
sürece izin kullanmaksızın herhangi bir izin ücreti
ödenmemektedir. |
| |
57) İşsözleşmesinde
“6” aylık dönemlerde zam yapılacağı belirtiliyor ve bu zam
yapılmıyorsa, bu durum sözleşmenin feshi için neden teşkil
eder mi? |
| |
57) Ücretlere hangi
zaman aralıklarında ve hangi şartlarla zam yapılacağına
ilişkin, herhangi bir kanuni sınırlama bulunmamaktadır.
Ancak, sözleşmede zammın zamanını belirten bir hüküm
bulunması ve bu hükmün yerine getirilmemesi sözleşmenin
feshi için yeterli bir neden olarak kabul edilmektedir. |
