Resul Kurt - e-mail: resulkurt@hotmail.com - 05 Ağustos 2005 Cuma - Dünya

Kıdem tazminatının, genel olarak hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihte ödenmesi gerekmektedir. Ancak, kıdem tazminatı bazı nedenlerden dolayı ödenmesi gereken zamanda ödenmemekte veya ödenememektedir. 1475 sayılı İş Kanunu'nda, 2869 sayılı kanunla yapılan değişiklikle kıdem tazminatının ödenmesinin gecikilmesi halinde faiz özel olarak belirlenmiştir. Kıdem tazminatının süresinde ödenmemesi halinde ise mahkemece faize hükmedilmektedir. Mahkemece, ihbar ve diğer işçilik hakları için temerrüt tarihinden veya (temerrüdün ispat edilememesi halinde) davanın açıldığı tarihten itibaren kanuni faize hükmedilmektedir. Ancak bu faiz oranı kıdem tazminatı için akdin feshinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz olarak belirlenmektedir.

Kıdem tazminatının süresinde ödenmemesi halinde, işçinin iş mahkemesinde dava açması gerekmektedir. İş mahkemesinde, hakimin fesih tarihinden veya işçinin ölüm tarihinden itibaren kıdem tazminatının gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faizle birlikte ödenmesine karar vermesi gerekir (İş K. 14/XI). Mevduata uygulanan en yüksek faizin tespiti de Merkez Bankası ve diğer bankalardan yazılı bilgi talebiyle yapılmaktadır. Söz konusu gecikme faizi hesaplanırken, işçiye sanki kıdem tazminatı derhal ödenmiş de işçi bu parayı o anda en yüksek faizi veren bankaya yatırmış gibi işlem yapılacaktır. Kıdem tazminatı için faiz başlangıcı hizmet akdinin fesih tarihidir. Bu hak türü için ayrıca temerrüde düşürme söz konusu değildir.

Sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla iş akdini fesheden işçinin kendisine aylık bağlanması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığa müracaatta bulunduğunu işverene belgelemesi şarttır. İşverenin kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü fesihten itibaren geriye gitmemek kaydıyla, bu belgenin kendisine verildiği tarihten başlar. Faiz ödeme yükümlülüğü de anılan belgenin verildiği tarihten itibaren geçen süre için söz konusudur. Emeklilik nedeniyle işçinin, kıdem tazminatı isteğinde bulunabilmesi için, SSK'ya başvurmuş olduğunu ve emekliliğe hak kazandığını belgelemiş olması gerekir. Bu prosedür izlenmeden ve işveren gelişmelerden haberdar edilmeden kıdem tazminatı istenemeyeceği gibi, işten ayrıldığı tarihten itibaren de faize hak kazanamaz. Faiz hesabı için, emekliliğin belgelendirildiği tarih esas alınır. Yargıtay bir kararında, faiz hesabında, bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının dikkate alınması gerekirken, üç aylık mevduata uygulanan faiz oranı üzerinden yapılan hesaplamaya dayanarak hüküm kurulmasını doğru bulmamıştır. İşçi ve işverenin uzlaşmaları durumunda, kıdem tazminatının taksitler halinde ödenmesi olanaklı bulunmaktadır. Kıdem tazminatının taksitlendirilerek ödenmesi halinde, gecikme faizleri ödeme tarihleri dikkate alınarak hesaplanır. Yine Yargıtay'a göre, işçi taksitler halinde ödenen kıdem tazminatı için geçmiş günler faizi isteyebilir. Ancak, bu istemde bulunabilmek için ödemelerin ihtirazi kayıt konularak alınmış olması gerekir. Yargıtay bir kararında, kıdem tazminatının taksitle ödenmesi halinde ihtirazi kayıtla alınan kısımlar için hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren faiz istenebileceğini hükme bağlamıştır.

İşsizlik sigortası yardımı alanların isteğe bağlı sigortalılığı

Bir yakınım çalıştığı işyerinden ayrılmış bulunmaktadır. İşsizlik sigortasından faydalanma koşullarına haiz olduğundan ve herhangi bir işyerinde çalışmadığından dolayı işsizlik sigortasına başvurmuş bulunmaktadır. Aynı kişi emekliliği için gereken 1,200 gün eksiği olması sebebiylede isteğe bağlı sigorta primi ödemek istemektedir. Sorum; isteğe bağlı sigortalı ödemeye başladığı zaman acaba işsizlik sigortası maaşı kesilir mi? Bilgilendirirseniz sevinirim sevgilerimle iyi çalışmalar. Murat Karaosmanoğlu

Sayın Karaosmanoğlu, işsizlik ödeneği almakta iken; a) Kurumca teklif edilen mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddeden,

b) İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen,

c) Kurum tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir neden göstermeden reddeden veya kabul etmesine karşın devam etmeyen,

d) Haklı bir nedene dayanmaksızın kurum tarafından yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyen,

sigortalı işsizlerin işsizlik ödenekleri kesilmektedir. Bu nedenlerin dışında, işsizlik sigortası yardımı alanların isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin işsizlik sigortası yardımları kesilmez. Diğer koşulların da bulunması durumunda yakınınız isteğe bağlı sigortaya devam edebilir.

Askerlik borçlanmasında sigortalılık başlangıcı

SSK'lı bir kişi askerlik borçlanması yaptığı takdirde sigortalılık başlangıcı bu süre kadar geriye gider mi? O. Bulut

SSK mevzuatında (506 sayılı yasanın 60/F fıkrası uyarınca), borçlandırılan sürenin karşılığı olan gün sayısı sigortalının prim ödeme gün sayısına katılacak, bu sürenin sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreleri kapsaması halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülecektir.